Scenario-denken – door drs. Peter van Meel AAG

 

In 1983 draaide de film WarGames in de bioscoop. De film speelt in de tijd van de Koude Oorlog en gaat, kort samengevat, over een computer die is ontwikkeld om scenario’s over oorlogsvoering met kernwapens door te rekenen. Afhankelijk van welk land, op welk moment en vanuit welke plaats als eerste een kernwapen afvuurt, rekent de computer legio scenario’s door. De uitkomst van ieder scenario laat zich raden.

 

Pas op het moment dat de computer in de film gedwongen wordt het spel Tic Tac Toe te spelen, leert het dat het mogelijk is dat een spel geen winnaar kent. Zie hier de eerste stappen van artificial intelligence. De boodschap is dat het aangaan van een kernoorlog alleen maar verliezers kent.

 

Je denkt natuurlijk dat bovenstaande zo triviaal is, dat iedereen dit begrijpt en hier naar handelt. Jammer, maar helaas. In de hedendaagse wereldpolitiek lijken juist triviale zaken niet altijd opgeld te doen. In sommige gevallen geldt juist een vorm van narcisme en zelfverheerlijking. Hoe is het anders te verklaren dat iemand maar blijft proberen lange afstandsraketten te bouwen, met als doel aan de andere kant van de oceaan een ander land te vernietigen? Daar komt bij dat het geld maar één keer uitgegeven kan worden. Dus gaat het bouwen van raketten ten koste van voldoende eten voor de mensen in het land.

 

Dan heb je ook nog (wereld)leiders die andere belangrijke leiders uitdagen en schofferen met het woordgebruik alsof zij een kind aanspreken. Zo heb je een leider die zakelijk vele bedrijven failliet liet gaan voor eigen gewin, maar nog niet doorheeft dat een land niet op eenzelfde manier te leiden valt.

 

Het lijkt erop dat deze leiders niet in de gaten hebben dat wild om je heen slaan op langere termijn niet werkt. Dat het juist leidt tot heftige reacties en bijvoorbeeld rellen zoals tijdens de top van G20-landen. En dat ook dit weer het leven van honderden miljoenen mensen bedreigt.

 

Wat kunnen wij eraan doen? De eerste zaken die in mij opkomen zijn het gezond verstand gebruiken en je niet laten verleiden met harde woorden of geweld te reageren. Ook op dit niveau kan het scenario-denken haar toegevoegde waarde laten zien. Dan draait het niet het bedenken, maar juist om het doorgronden, simuleren en inspelen op. Scenario-denken leidt zo tot betere besluitvorming en vergroting van de intelligentie. Iets wat bij sommige (wereld)leiders op de achtergrond lijkt te zijn geraakt.

 

Deze blog is op persoonlijke titel geschreven.