All Models Are Wrong… - door prof. dr. Antoon Pelsser Hon FIA

 

Onlangs publiceerde Theo Kocken het boekje Memento Futuri, dat gaat over scenariodenken als antwoord op fundamentele onzekerheid. Ik heb dit boekje met veel interesse gelezen en grijp deze blog aan om de ideeën in het boekje te bespreken.

 

Als actuarissen en econometristen weten we maar al te goed dat modellen altijd slechts een beperkt deel van de werkelijke kunnen weergeven en daarom dus altijd “verkeerd” zijn. “All models are wrong, but some are useful.” (George Box) Dit is natuurlijk een waarheid als een koe. De vraag is: wat kunnen we nu praktisch doen om te voorkomen dat we ons door onze eigen modellen zand in de ogen laten strooien? Met andere woorden: hoe voorkomen we dat we binnen ons model heel nauwkeurig het foute antwoord berekenen, in plaats van ongeveer het goede antwoord voor de echte wereld te bepalen?

 

De aanpak die Theo propageert in zijn boekje is, om met behulp van scenariodenken uit de “modelwereld” te stappen. We moeten dus minder proberen “de optimale beslissing” te berekenen binnen een modelsetting, maar onze inspanningen meer richten op het voeren van een beleid dat “adaptief” is. Dat wil zeggen sneller reageren op nieuwe signalen die ons vanuit de echte wereld bereiken. Deze adaptiviteit kan worden bereikt door van tevoren al meerdere toekomstscenario’s door te denken, met name scenario’s die slecht uitpakken voor de organisatie. Bij dat doordenken hoort heel nadrukkelijk dat je bespreekt welke acties je zult gaan ondernemen om de impact van zo’n scenario te beperken. Uiteraard zal geen van de scenario’s, die je op deze manier doordenkt, precies op deze wijze voordoen in de toekomst. De ervaring leert echter dat als mensen van tevoren dergelijke scenario’s hebben doordacht, ze dan beter in staat zijn hun beleid aan te passen aan de gewijzigde omstandigheden. Dit komt doordat ze mentaal meer open staan voor alternatieven, in plaats van vast te blijven houden aan het oude beleid dat ze al kennen.

 

Ik ben erg gecharmeerd van deze aanpak, omdat ik denk dat we hiermee veel beter “ongeveer het goede antwoord” kunnen vinden voor de echte wereld waarin wij leven.

 

Deze blog is op persoonlijke titel geschreven.